Geslachtsbepaling

Geslachtsbepaling bij valkparkieten
Het bepalen van het geslacht bij valkparkieten blijkt elke keer voor veel discussie en onduidelijkheden te zorgen. Er zijn veel verschillende theorieën en trucjes voor geslachtsbepaling bij valkparkieten, maar niet elke methode is even betrouwbaar.

Er zijn bij veel kleurmutaties van de valkparkiet uiterlijke kenmerken die het onderscheid tonen tussen volwassen mannen en poppen (vrouwelijke vogels). Dit wordt ook aangeduid met een wetenschappelijke term: ‘geslachtsdimorfisme’. Echter worden alle valkparkieten geboren met het verenkleed van de pop. Jonge vogels onder de 5-8 maanden zijn dus, alleen op basis van het uiterlijk en zonder informatie over de oudervogels, onmogelijk in geslacht te onderscheiden. Dit uiterlijke verschil komt pas tot uiting na de jeugdrui, die jonge vogels doormaken wanneer ze 5-8 maanden oud zijn. Door de wisseling van het verenkleed, zullen de mannen bij veel mutaties een ander, kenmerkend verenkleed gaan tonen terwijl de poppen uiterlijk hetzelfde blijven.

Vaak willen we niet wachten tot de jeugdrui en zoekt men andere methodes om het geslacht eerder te bepalen. Hieronder worden een aantal van deze methoden besproken.

Masker
De bekendste methode van geslachtsbepaling, is het verschil in het masker van de valkparkiet. Bij een aantal mutaties is het geslacht zeer makkelijk te bepalen, doordat de poppen een grijs masker houden, waar mannen een geel of wit masker krijgen na de jeugdrui. Dit gaat op voor de mutaties: wildkleur, witmasker, geelwang en bleekmasker.

Wanneer een jonge valkparkiet een grijs masker heeft, betekent dit dus niet automatisch dat dit een pop betreft, daar het masker na de jeugdrui nog geel of wit kan kleuren.

Wildkleur man (geel masker) - George Steinz

Wildkleur man (geel masker) – George Steinz

Wildkleur pop (donker masker) - George Steinz

Wildkleur pop (donker masker) – George Steinz

Geslachtsgebonden overerving
Het geslacht is in sommige gevallen ook te bepalen aan de hand van de mutaties van de oudervogels. Als de man uiterlijk een geslachtsgebonden kleurmutatie heeft die de pop niet heeft zijn alle jongen met die geslachtsgebonden kleurmutatie poppen en de jongen zonder die geslachtsgebonden kleurmutatie mannen.

Als de man een geslachtsgebonden kleurmutatie als split heeft welke de pop niet in haar uiterlijk bezit, zijn alle jongen met die kleur poppen. Over de andere jongen kan je niets zeggen.

De geslachtsgebonden kleurmutaties zijn lutino, opaline, cinnamon en geelwang.

Voorbeeld: wanneer je kweekt met een lutino man en een wildkleur pop, zullen de mannelijke jongen wildkleur zijn en de vrouwelijke jongen lutino.

Wanneer je kweekt met een wildkleur split lutino man en een wildkleur pop, zullen de lutino jongen vrouwelijk zijn en over het geslacht van de wildkleur jongen is niet te bepalen vóór de jeugdrui.

Let op: deze manier van geslachtsbepaling gaat alleen op voor geslachtsgebonden overerving en niet voor recessieve of dominante overerving.

Opaline patroon
Alle opaline valkparkieten worden geboren met het parelpatroon. Echter, na de jeugdrui zijn de mannen zo goed als alle parels verloren. Dit betekent dat als een valkparkiet ouder is dan 8 maanden en nog steeds een opaline tekening heeft, dat dit een pop betreft.

Let op: dit gaat alleen op bij opaline valkparkieten (en combinaties) en niet bij niet-opaline valkparkieten.

Parelpatroon bij een opaline pop - Piet Onderdelinden

Parelpatroon bij een opaline pop – Piet Onderdelinden

Visgraatpatroon
Het geslacht van volwassen valkparkieten is inderdaad te bepalen door de aan- of afwezigheid van het visgraatmotief in de staart. Waar poppen dit streepjes patroon wel hebben, hebben mannen een geheel egale staart zonder streepjes. Let hierbij op dat dit visgraatmotief bij lutino en witmasker lutino (oftewel albino) valkparkieten bijvoorbeeld bijna niet te zien is, omdat dit lichtgele of witte vogels betreft! Doordat deze witte streepjes niet zichtbaar zijn op een witte staart, wil dus niet betekenen dat dit allemaal mannen betreffen.

Het geslacht van jonge valkparkieten zou te bepalen zijn aan een bepaald patroon van het visgraatmotief in de staart. Helaas hebben wij te weinig bewijs voor een dergelijk patroon, waardoor wij hier niet kunnen spreken van een betrouwbare methode van geslachtsbepaling.

Kortom, bij valkparkieten die de jeugdrui hebben gehad, is het geslacht te bepalen door middel van het visgraatmotief in de staart. Bij jonge valkparkieten is er op dit moment niet genoeg bewijs voor een dergelijk patroon wat het geslacht zou moeten onderscheiden.

DNA geslachtsbepaling
Het is mogelijk borstveertjes en/of  veertjes van rond de cloaca met de post op te sturen naar onderzoekslaboratoria zoals Gendika, ADC Holland of New Biotechnic. Deze bedrijven zullen het geslacht van de vogel bepalen door middel van de PCR methode. Door DNA te isoleren uit de veerschachten die opgestuurd zijn en te vermenigvuldigen met PCR, wordt daarna door middel van gelelektroforese het geslacht bepaald.

Waarbij de geslachtschromosomen voor mensen XY voor  mannen en XX voor vrouwen zijn, zit dit bij vogels net andersom. Poppen hebben twee verschillende geslachtschromosomen (namelijk Zw), terwijl mannen  twee dezelfde geslachtschromosomen hebben (namelijk ZZ).

Bij de gelelektroforese, zakt het DNA als het ware in de gel omlaag. Door een opgewekt magnetisch veld, worden grote stukken DNA van elkaar gescheiden. De ‘w’ van de poppen is lichter dan de Z. Hierdoor ontstaan er 2 streepjes, waarbij het bovenste streepje de w chromosomen zijn en het onderste streepje de Z chromosomen. Mannen hebben twee keer een Z chromosoom en daardoor zal er maar één streepje te zien zijn.

Prijzen van een DNA onderzoek variëren tussen de €4,50 tot €20, afhankelijk van het onderzoeksinstituut.

Spot test
In 2012 is er onderzoek gedaan in Nederland en België door leden van de Werkgroep Valkparkieten naar de betrouwbaarheid van de spot test die ontwikkeld is door Susanne Russo, een bekende valkparkietenkweker uit Amerika.

De spot test zou het verschil tussen jonge mannen en poppen tonen door het stippenpatroon onder de vleugel. Jonge mannen zouden kleinere en minder spots hebben dan poppen. Door het stippenpatroon te fotograferen bij tientallen jonge valkparkieten en deze na de jeugdrui te evalueren op geslacht, konden we de betrouwbaarheid nagaan. Opaline vogels werden uitgesloten van het onderzoek, daar deze kleurmutatie het spot patroon beïnvloedt. Uit dit onderzoek is gebleken dat maar in 66% van de gevallen het geslacht op basis van deze test correct bepaald kon worden. Dit is te weinig voor een betrouwbare geslachtsbepaling methode, daar het raden van het geslacht je al een kans van 50% geeft het goed te hebben.

Bekkentest
De bekkentest is een oud, maar hardnekkig fabeltje. Poppen zouden een grotere afstand hebben tussen het bekken dan mannen. Het enige moment dat dit verschil opgaat, is tijdens en kort voor de periode dat de pop eieren legt. Bij jonge vogels of bij poppen die geen eieren leggen, is dit verschil dus nihil.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *